Aykul Topçu Hukuk Bürosu


Vakıflar Hukuku

Dernekler, gerçek veya tüzel kişilerin, kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır. Vakıflar ise, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemeleriyle oluşan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarıdır. Türk Medeni Kanunu'na göre herkesin önceden izin almadan dernek kurma hakkı vardır. Fiil ehliyetine sahip her gerçek kişinin dernek kurma hakkı vardır. Ayrıca, hiç kimse dernek kurmaya veya derneğe üyeliğe zorlanamaz. Dernekler, vakıflar gibi topluma yararlı bir hizmet gerçekleştirmek için kurulmuş yasal topluluklardandır. Ülkemizde, dernekçilik ve vakıfçılık, tarihten gelen bir alışkanlık, yardım ve şefkat duygusunun gelişmişliğinin sonucu, dini sebepler sonucu ve vazgeçilemez sosyal hayat projeleri sonucu olarak oldukça yaygındır. Hukukumuzda, dernek ve vakıflara tüzel kişilik tanındığı gibi, kötü niyete müsait yapıları sebebiyle sıkı denetim öngörülmüş, ve herhangi bir prosedür eksikliğinde ciddi para ve hapis cezaları hükme bağlanmıştır. Ayrıca, bu tüzel kişiliklerin kuruluşu ve işleyişi yorucu ve oldukça zaman alıcıdır.

Önsöz 7 Birinci Bölüm VAKIFLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1. VAKIFLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER 17 1.1. Vakıf Nedir 17 1.2. Dernek Nedir 20 1.3. Vakıfla Dernek Arasındaki Başlıca Farklar 21 1.4. Vakıflarla İlgili Bazı Kavramlar 22 1.4.1. Gerçek Kişi 22 1.4.2. Tüzel Kişi 23 1.4.3. Yeterli Mal Varlığı/Uygun Mal Varlığı 24 1.4.4. Amaca Özgülemek 24 1.5. Vakıf Çeşitleri 25 1.6. Vakıflarla İlgili Bazı Tanımlamalar 26 İkinci Bölüm VAKFIN KURULUŞU, TÜZEL KİŞİLİĞİ VE MAL VARLIĞI 2. VAKFIN KURULUŞU, TÜZEL KİŞİLİĞİ VE MAL VARLIĞI 29 2.1. Vakıflar Nasıl Kurulur 29 2.1.1. Sağlar Arası İşlem ile Vakıf Kurulması 30 2.1.2. Ölüme Bağlı Tasarruf (Vasiyetname veya Miras Sözleşmesi) Yolu ile Vakıf Kurulması 33 2.2. Vakfın Tescili/Tüzel Kişilik Kazanması, Kuruluş ile Tüzel Kişilik Kazanma Arasındaki Ayırım, Tescile Yetkili ve Görevli Mahkeme 37 2.2.1. Tescili Talep Edecekler, Tescile Yetkili ve Görevli Mahkeme 39 2.3. Vakıf Kurmaktan Dönme (Cayma/Rücu), Tescil Kararına İtiraz (Kararın Temyizi) 40 2.4. Merkezi Sicile Tescil ve Resmi Gazetede İlan 42 2.5. Vakıf Kuruluşunda Özgülenecek Mal Varlığı, Bunun Asgari Miktarları ve Özgülenen Mal Varlığının Vakfın Mülkiyetine Geçmesi 47 2.6. Ölüme Bağlı Tasarrufla Kurulan Vakfın Miras Bırakanın Borçlarından Sorumluluğu, Mirasçıların ve Alacaklıların Dava Hakkı 51 2.6.1. Vakıf Kuruluşunun (Tasarrufun) İptali, Vasiyetnamenin (Miras Sözleşmesinin) İptali ve Tenkis (Davaları) 52 2.6.1.1. Vakıf Kuruluşunun (Tasarrufun) İptali (Davası) 52 2.6.1.2. Vasiyetnamenin (Miras Sözleşmesinin) İptali ve Tenkis (Davaları) 54 2.7. Vakıf Malları ve Zilyetlikle Bunları Edinme 56 2.8. Yabancıların Vakıf Kurma Hakkı 56 2.9. Vakıf Mallarının Kamulaştırılması ve Vakıf Mallarının Haczedilebilmesi 57 Üçüncü Bölüm VAKFIN TEMEL BELGESİ “RESMİ SENET” 3. VAKFIN TEMEL BELGESİ “RESMİ SENET” 59 3.1. Resmi Senet/Vakıf Senedi Nedir 59 3.2. Bir Resmi Senette Bulunması Gereken Asgari Bilgiler 59 3.3. Örnek Bir Resmi Senet Kalıbı Nasıl Olmalıdır 60 3.4. Vakıf Merkezi Kavramı, Belirlenmesi ve Vakıf Merkezi Olamayacak Yerler 61 3.5. Vakıf Resmi Senedindeki Noksanlıklar ve Bunların Giderilmesi 62 3.6. Vakıf Resmi Senet Değişikliği, Yönetimin, Yönetim Şeklinin (Vakıf örgütü ve işleyiş şekli), Amacın ve Malların Değiştirilmesi 63 3.6.1. Yönetimin Değiştirilmesi 67 3.6.1.1. Yöneticilerin Değiştirilmesi 67 3.6.1.1.1 Yöneticilerin Mahkeme Kararı ile Görevden Alınması 67 3.6.1.1.2. Yöneticilerin Olağan Yolla Değiştirilmesi 75 3.6.1.2. Yönetimin, İdare/Yönetim Şeklinin, İşlevinin ve Örgütün Değiştirilmesi 76 3.6.2. Amacın ve Malların Değiştirilmesi 79 3.6.2.1. Amacın Değiştirilmesi 80 3.6.2.2. Malların Değiştirilmesi 85 3.6.3. Seçimle Vakıf Yönetim Organlarında Görev Alanların Mal Bildiriminde Bulunması 88 Dördüncü Bölüm VAKFIN ORGANLARI, OLUŞUMU VE İŞLEYİŞİ 4. VAKFIN ORGANLARI, OLUŞUMU VE İŞLEYİŞİ 91 4.1. Vakfın Organları ve Zorunlu Organ 91 4.2. Karar Organı Türleri 97 4.3. Karar Organının Görevleri, Belirlenmesi, Toplantı ve Karar Nisapları/ Yeter Sayıları 98 4.3.1. Karar Organının Görevleri 98 4.3.2. Karar Organının Belirlenmesi 99 4.3.3. Karar Organının Toplantı ve Karar Nisapları/Yeter Sayıları 100 4.4. Yönetim Organının Türleri 101 4.5. Yönetim Organının Görevleri, Belirlenmesi, Toplantı ve Karar Nisapları/ Yeter Sayıları 101 4.5.1. Yönetim Organının Görevleri 101 4.5.2. Yönetim Organının Belirlenmesi 102 4.5.3. Yönetim Organının Toplantı ve Karar Nisapları/Yeter Sayıları 105 4.6. Denetçiler veya Denetim Organı, Görevleri, Belirlenmesi 105 4.7. Diğer Organlar 106 4.8. İdare Personeli, Şube ve Temsilcilikler 106 4.8.1. Şube ve Temsilcilikler 106 Beşinci Bölüm VAKFIN GELİRLERİ, MALİ İŞLEMLERİ, DEFTER VE KAYITLARI 5. VAKFIN GELİRLERİ, MALİ İŞLEMLERİ, DEFTER VE KAYITLARI 109 5.1. Vakfın Gelirleri 109 5.2. Kuruluş Mal Varlığı, Mal Varlığı ve Gelir Arasındaki Farklar 110 5.3. Bağış ve Yardım Toplama ve Arasındaki Farklar 110 5.3.1. Bağış ve Hukuku 111 5.3.2. Yardım ve Hukuku 118 5.3.2.1. İzin Almadan Yardım Toplama 125 5.3.3. Yeni Yardım Toplama Kanunu Çalışmaları 126 5.4. Vakfın Muhasebesi, İdari ve Mali Defter ve Kayıtları, Beyanname (Yıllık Rapor) Verme Yükümlülüğü ve Bildirimler 127 5.4.1. Vakfın Muhasebesi, İdari ve Mali Defter ve Kayıtları 127 5.4.1.1. Vakıfların Kasasında Bulunacak Nakit Miktarı 130 5.4.2. Vakfın Beyanname (Yıllık Rapor) Verme Yükümlülüğü ve Bildirimler 130 Altıncı Bölüm VAKIF ORTAKLIK VE İŞLETMELERİ 6. VAKIF ORTAKLIK VE İŞLETMELERİ 133 6.1. Vakıfların Ticari Faaliyetleri 133 6.2. Vakıfların Ortaklıkları 134 6.3. Ticari İşletme ve İktisadi İşletme Kavramları 135 6.4. Vakıf İktisadi İşletmesi 137 6.5. Vakıf İktisadi İşletmesinin Kuruluşu, Organları, İşleyişi 139 6.6. Vakıf Özel Öğretim/Eğitim Kurumları 141 6.7. Vakıf Yurtları, Pansiyonları ve Lokalleri 141 6.8. Vakıf Sandıkları 148 6.9. Vakıflarda Süreli ve Süresiz Yayınlar 148 Yedinci Bölüm VAKIFLARIN VE İKTİSADİ İŞLETMELERİNİN VERGİSEL KONUMLARI 7. VAKIFLARIN VE İKTİSADİ İŞLETMELERİNİN VERGİSEL KONUMLARI 155 7.1. Vakıfların Vergisel Konumları 155 7.1.1. Vakıfların Vergi Mükellefiyeti 155 7.1.2. Vakıfların Yapacakları Ödemeler Üzerinden Gelir Vergisi Kesintisi 155 7.1.3. Vakıflara Ait Gayrimenkul Sermaye İradının Vergilendirilmesi 155 7.1.3.1. Vakıflara Ait Gayrimenkullerin Kiralanmasının KDV Karşısındaki Durumu 156 7.1.3.2. Diğer Mal ve Hakların Kiralanması İşlemlerinin KDV Karşısındaki Durumu 156 7.1.4. Vakıflara ait Gayrimenkullerin Kiralanmasına İlişkin Düzenlenen Kira Sözleşmelerinin Damga Vergisi Karşısındaki Durumu 157 7.1.5. Vakıfların Tasarruflarını Bankada Değerlendirmesi Sonucunda Elde Ettiği Menkul Sermaye İratlarından Tevkifat Yapılması 157 7.1.6. Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Vakıflara Yapılan Bağışların Gelir Vergisi Bakımından Durumu 158 7.1.6.1. Bağışa Konu Olacak Mallar ve Bağışın Niteliği 159 7.1.6.2. Bağışı Yapanlarca Düzenlenecek Belgenin Niteliği 159 7.1.6.3. Vakıflarca Düzenlenecek Belge 159 7.1.6.4. Kayıt Düzeni ve Beyannamelerde Gösterim 159 7.1.6.4.1. Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Vakıflara Yapılan Bağışların KDV Bakımından Durumu 159 7.1.7. Bakanlar Kurulunca Vergi Muafiyeti Tanınan Vakıflara Yapılacak Bağış ve Yardımların İndirilmesi 160 7.2. Vakıflara Ait İktisadi İşletmelerin Vergisel Konumları 161 7.2.1. Vakıf İktisadi İşletmelerinin Vergi Mükellefiyeti 161 7.2.2. Yükümlülükler 162 7.2.2.1. Beyanname Verme ve Verginin Ödenmesi 162 7.2.3. Yabancı Vakıflara Ait iktisadi İşletmelerin Vergilendirilmesi 162 7.2.4. İktisadi İşletmelerinin Karlarının Vakfa Aktarımı 163 7.3. Bakanlar Kurulu Kararıyla Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması 163 7.3.1. Vakfa Vergi Muafiyeti Tanınabilmesi İçin Gereken Hususlar 165 7.3.2. Vergi Muafiyetinden Yararlanmada Usul 166 7.3.3. Faaliyet Konusu 167 7.3.4. Faaliyet Süresi 167 7.3.5. Defter Tutma 167 7.3.6. Mal Varlığı ve Yıllık Gelir 168 7.3.7. Gelirin Harcanma Şekli 168 7.3.8. Vergi Muafiyeti Tanınan Vakıfların Yükümlülükleri 168 7.3.9. Bakanlar Kurulunca Vergi Muafiyeti Tanınan Vakıflara Sağlanan Vergisel Avantajlar 170 7.3.9.1. KDV İstisnası 170 7.3.9.2. Veraset ve İntikal Vergisi Muafiyeti 171 7.3.9.3. Emlak Vergisi Muafiyeti 172 7.3.9.4. Harç İstisnası 172 7.3.9.5. Damga Vergisi İstisnası 173 7.3.10. Bakanlar Kurulunca Vakıflara Tanınan Vergi Muafiyetinin Kaldırılması 173 7.3.11. Vergi Muafiyetli Vakıftaki Gelirlerin Kullanım Oranları ve Bu Konudaki Sorunlar 174 Sekizinci Bölüm VAKFIN FAALİYETTEN GEÇİCİ OLARAK ALIKONMASI, VAKFIN (KENDİLİĞİNDEN) SONA ERMESİ (İNFİSAH), VAKFIN DAĞITILMASI (FESİH), TASFİYE İŞLEMLERİ 8. VAKFIN FAALİYETTEN GEÇİCİ OLARAK ALIKONMASI, VAKFIN (KENDİLİĞİNDEN) SONA ERMESİ (İNFİSAH), VAKFIN DAĞITILMASI (FESİH), TASFİYE İŞLEMLERİ 215 8.1. Vakfın Faaliyetten Geçici Olarak Alıkonması 215 8.2. Vakfın (Kendiliğinden) Sona Ermesi (İnfisah) 216 8.3. Vakfın Dağıtılması (Fesih) 219 8.4. Vakfın Tasfiyesi 220 8.5. Sona Eren veya Dağıtılan Yeni Vakıfların Mal ve Hakları, Vakıflarda Birleşmenin Olamayacağı 221 Dokuzuncu Bölüm VAKIFLARDA DENETİM 9. VAKIFLARDA DENETİM 223 9.1. Dış Denetim 223 9.2. İç Denetim 224 Onuncu Bölüm VAKIFLA İLGİLİ ÖZEL KONU VE SORUNLAR 10. VAKIFLA İLGİLİ ÖZEL KONU VE SORUNLAR 229 10.1. Uluslararası Faaliyette Bulunma 229 10.2. Üst Kuruluş Kurma ve Katılma 230 10.3. Yabancı Vakıflarla İlgili Düzenlemeler 233 10.4. Aile Vakfı 236 10.5. Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ve Diğer Vakıf Türleri 237 10.5.1. Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları 237 10.5.2. Sosyal Sigorta Vakıfları 241 10.5.3. Diğer Vakıf Türleri 255 10.6. Vakıflara Kamu Bütçelerinden Yardım Yapılması 256 10.7. Vakıfların Etkinlikleri, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri 257 Onbirinci Bölüm VAKIFLARIN YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI KURMASI (VAKIF ÜNİVERSİTELERİ) 11. VAKIFLARIN YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARI KURMASI (VAKIF ÜNİVERSİTELERİ) 259 11.1. Dayanak Anayasa Düzenlemesi 259 11.2. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’ndaki Düzenlemeler 261 11.2.1. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Göre Vakıf Yükseköğretim Kurumunun Kurulması 262 11.2.2. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Göre Vakıf Yükseköğretim Kurumuna Sağlanacak Muafiyetler ve Mali Kolaylıklar 264 11.2.3. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Göre Vakıf Yükseköğretim Kurumları ile İlgili Sair Düzenlemeler 266 11.2.4. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’na Göre Vakıf Yükseköğretim Kurumlarına Devlet’çe Sağlanacak Yardımlar 267 11.3. 2809 Sayılı Yükseköğretim Teşkilat Kanunu’ndaki Düzenlemeler 272 11.4. 124 Sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hk. KHK 272 11.5. 2914 Sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu 273 11.6. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği (R.G. 31.12.2005/26040)’ndeki Düzenlemeler 273 11.6.1. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği Doğrultusunda, Vakıf Yükseköğretim Kurumlarının Gözetim-Denetim, Değerlendirme ve Faaliyetten Alıkonması 279 11.6.2. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği Doğrultusunda, Vakıf Yükseköğretim Kurumları ile İlgili Mali Hususlar 281 11.7. Yeni “Türkiye Yükseköğretim Kanunu” Çalışmaları 282 Onikinci Bölüm DEVLET YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARINI DESTEKLEYEN VAKIFLAR (ÜNİVERSİTE VAKIFLARI) 12. DEVLET YÜKSEK ÖĞRETİM KURUMLARINI DESTEKLEYEN VAKIFLAR (ÜNİVERSİTE VAKIFLARI) 287 12.1. 5072 Sayılı (5234 Sayılı Kanun ile Değişik) Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun ve Getirilen Düzenlemeler 288 Sonsöz 293 VAKIFLARLA İLGİLİ MEVZUAT 295 VAKIFLARDA KULLANILACAK FORMLAR 297 EKLER 299 Kaynakça 329 Kavram Dizini 3 3 1

 

www.seckin.com.tr